Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Çаран хитре,

Çаран хитре

Пин-пин чечек унта

Ешернĕрен.

Çĕршыв пуян,

Çĕршыв пуян

Çĕр тĕрлĕ халăх

Килĕштернĕрен.

Пĕр чечекпех,

Ик чечекпех

Чечек çыххи хитре

Пулаяс çук.

Тăванлашса

Пурăнмасан

Çĕршыв çапла пуян

Пулаяс çук.

Маюк тухса калаçнине итлеме лайăх. Хĕр те эс ăна! Ăçтан тупать сăмахсене? Пĕтĕм кăмăла çĕклентерсе ярать, чуна хускатать. Çынна вăл çунат хушма та, пĕтерсе лартма та пултарать. Ахаль калаçмаççĕ çав: чĕлхе чирлине сыватать, чĕлхе сыввине ӳкерет.

Маюк — доярка. Ятсăр мар: пĕлменни те сахал ăна. Вăл район Совечĕн депутачĕ, вăл колхоз правлени членĕ, вăлах фермăри комсомол организаци секретарĕ.

Телейлĕ çуралать тепри çĕр çине. Маюк çавсен шутĕнче. Вăл хитре. Питне сĕтпе çăвать тейĕн — тап-таса. Куçĕсем пысăк, илĕртӳллĕ. Миçе каччă чĕри çунман пулĕ уншăн? Миçе каччă чĕри вĕчĕрхенмен пуль? Анчах кама савать хай — паллă мар. Киносене Григорий Федорович учительпе каять. Лешĕ, шеремет, çара çерçи хĕвелтен вăтаннă пек Маюкран вăтанать. Хăй литературăпа вĕрентет, чĕлхи япшар пулмалла пек ĕнтĕ… Хĕрпе ларнă чух вара учительтен виçĕ сăмах та илтме йывăр. Çăтса ярать тейĕн чĕлхине. Куçĕсемпе çеç ытараймасăр сăнать те сăнать вăл хĕре.

Ташă каçĕсенче хĕр учительпе çеç мар, клуб заведующийĕпе, хитре те кăтра çӳçлĕ Федотпа та ташлать. Хĕр унран кулни пуриншĕн те паллă, Кашни ташă вĕçленмессеренех: «Хветут, да не тут», е: «Федот, да не тот…» — тесе хурать.

Малалла

Кăн-Кăвак тӳпе пĕр сассăр

Уçрĕ кантăкне.

Уярне пăхса тăмасăр

Тăкрĕ çумăрне!

Асамат кĕперĕ тухрĕ

Кӳршĕ ял енне.

Ман валли çулне пуль хыврĕ

Савнă тус патне!

Ан васка, тӳпе, тархасшăн

Кантăкна хупма.

Савнине-çке эп курасшăн,

Юрамасть юлма!

Асамат кĕперĕ тăвăр,

Каçаятăп-ши?

Савнă тус килтех-çке пултăр,

Ĕлкĕрейĕп-ши?

Асамат кĕперĕ пултăр

Пĕр самант кăна!

Ăшă çумăрĕ те çутăр

Васкатса мана!

Сан патна часах çитетĕп,

Кĕтсе ил, савни!

Чунăмпа шанса пĕлетĕп:

Эс — телей парни!

Ашă çумăр кăшт çуса иртсен

Асамат çӳл тӳпене тĕрлет.

Асамат кĕперĕ айĕнчен

Савнипе тухассăм ман килет!

Сарă кун тĕнчи пире кĕтет

Асамат кĕперен леш енче.

Çав çĕршыв пурах, чĕре сисет:

Çăтмахри пек ытарми тĕнче!

Сарă кун çĕршывĕн алăкне

Савнипе уçасчĕ яриех!

Чунтанах савса-çке пĕр-пĕрне

Çавăнта пурнасчĕ ĕмĕрех!

Асамат кĕперĕ, тăхтасам

Çухалмашкăн янкăр тӳперен!

Савнă тусăм, ман пата тухсам

Асамат кĕперĕ сӳниччен!

Сĕт евĕр çап-çара тĕтре

Упаленет ирпе çĕртре.

Упаленет вăл, пĕтĕрнет,

Питрен ачашшăн сĕртĕнет.

Кĕçех хĕвел курăнмалла —

Тĕтре тарать çырманалла.

Шыв пек юхать, тĕлĕнмелле,

Унпа пĕве хăть пĕвеле.

Каçал таврашĕнче вăрман

Пур ман.

Хумпа илем кӳрет пите

Кĕтне.

Çилпе çаврăнкалать аран

Арман,

Хитре курнать хăй сăнĕпе

Тӳпе.

Хăй ăшшипе кĕрет хĕвел

Хĕве.

Каçпа шур уйăх çутатать,

Тата

Ачаш çил вĕркелет вĕл-вел,

Пин-пин çеçке эс улăхран

Татан.

Хĕрсем пирте питех хитре —

Питрен.

Ĕçре курас пулсан енчен —

Ĕçчен!

Ĕç хыççăн вăйăран клубра

Вара

Яшсем ташлаççĕ çурçĕрччен,

Ирччен.

Тăван тавралăхăм, сана,

Сăнна

Асран кăларас çук нихçан.

Ан ман!

Пĕр эрне ĕнтĕ эпĕ пальтон çӳлти пĕр тӳми пушанса кайнине куратăп. Манас марччĕ-ха, паян хытарасчĕ. Паяна ыран пусать, ырана — виçмине.

Киленсе лараттăм паян хĕвеллĕ паркра, савăнаттăм çывхарса килекен çур тивлечĕпе. Кăптăрт! çеç татăлса кайрĕ тӳме, ура çумнех кусса анчĕ. Çĕклерĕм. Çухалнă пулсан савăнаттăм: çав кирлĕ-ха сана, тирпейсĕре! Малашне кашни кăлтăках асăрха. Пĕчĕк çитменлĕхрен пысăкки çуралать. Ан манса кай.

Çĕклерĕм те тӳмене, пуçа шухăшсем капланчĕç. Этем те тӳме пек туйăнчĕ мана. Куншăн ăшра хама хам вăрçатăп-ха: ытлă та килĕшӳсĕр ку танлаштару. Кам ĕнтĕ чĕрĕ япалана чунсăр япалапа танлаштартăр?

— Тăхта, тăхта, — хирĕçлет шухăш. — Этем те çутçанталăк çĕлесе панă тӳмех. Кашниннех хăйĕн вырăнĕ пур, кашниех мĕнле те пулин ĕç тăвать.

— Тупрăн тупăшмалли, — иккĕленет шухăш.

— Тăхта, — хистет тепĕр шухăшĕ, çиеле тухса. — Этем те тепĕр чух тӳме пек пушанать, ăна пĕр-пĕр усал йăла чирĕ ерет. Пушанать, тухать хăй виçинчен. Пĕри, ав, çемйине пăрахать, тепри ĕçкĕпе çапкаланса çӳресе вăхăтне сая ярать, виççĕмĕшĕ чире персе наянланса пурăнать тата ытти те, тата ытти те… Ун пек хăтланма ăçта вĕсен сăлтавĕ? Паллах, ăс тӳми пушаннинче! Ăна вăхăтра хытарманнинче!

Малалла

Каçсерен тӳпене çутă уйăх тухсан,

Шăпчăксем ăмăртса юрăсем пуçласан,

Улăхри чечексем сывлăмпа тăрансан —

Аса ил эс мана, аса ил!

Шăпчăксен юррипе ыйхуна çухатсан,

Иртейми тунсăхпа чун-чĕрӳ тулайсан,

Аякри савнине манаймарăн пулсан —

Аса ил эс мана, аса ил!

Иккĕн ларнă çĕрте пĕр-пĕччен ларнă чух,

Çăлтăр пек куçусем куççульпе тулнă чух,

Укăлча еннелле тинкерсе пăхнă чух —

Аса ил эс мана, аса ил!

Вĕрене çулçипе пирĕн сак витĕнсен,

Укăлча умĕнчи пилеше вут тивсен,

Кайăк-хур сассисем тӳперен илтĕнсен —

Кĕтсе ил эс мана! Кĕтсе ил!

Ир тăрать те çăвăнать,

Типтерлет çӳçне Верук,

Садике пуçтарăнать

Пирĕн Верук-чиперук.

Пичĕ-куçĕ тап-таса,

Хăй ялан çӳрет кулса,

Ун юратнă япали:

Супăнь, щетка, ал шăлли.

Эс пытан,

Эп пытанатăп.

Эс каятăн,

Эп каятăп.

Эс чупатăн,

Эп чупатăп.

Эс шыраканни пулатăн.

Сан куçна халь хупмалла,

Халь эс ан пăх кунталла.

Эп тарса халь пытанатăп,

Пытансан çеç сас паратăп.