В последние годы стало модным говорить о развитии межкультурного диалога на российском пространстве и сохранении культурной самобытности народов, населяющих нашу страну. То в Калининграде, то в Уфе, то в Якутске проводятся многочисленные этнокультурные и интернациональные фестивали, съезды, форумы, и в этом фейерверке официальных событий Чувашия не осталась в стороне (http://ru.chuvash.org/news/2028.html).

Далее...

К первому Чувашскому Агадую на полуострове Крым Чувашский национальный конгресс, чувашские национальные центры и культурные автономии, министерства культуры двух республик начали готовиться заранее, преодолевая немало организационных и финансовых трудностей. Прошедший 10 июля 2016 года в героической Балаклавской долине города Севастополя Чувашский Агадуй, без сомнения, стал культурным и политическим актом большого масштаба, явлением значительным для ЧНК. О нем много (но весьма однотипно) говорили, писали, показывали в Крыму и Чувашии.

Далее...

Яшка. Ку ӳкерчӗке илнӗ вырӑн.

Чӑваш йышӗ тӗнчере ҫиҫӗмле хӑвӑртлӑхпа чакса пырать (1).

Чӑвашла калаҫакансен, чӑваш чӗлхипе хӑйсен пурнӑҫӗнче куллен усӑ куракансен йышӗ тата хӑвӑртрах чакать (2).

Чӑваш тӳре-шари пур. Чӑваш Наци Конгресӗ пур. Мӗн шутлаҫҫӗ, мӗн палӑртаҫҫӗ вӗсем чӑваш халӑхӗн хальхи аталанӑвӗн тӑрӑмне шута илсе?

Ку тӗлӗшпе мӗн каланисене унтан-кунтан хӑлхана чикнӗ май, куҫ умне акӑ мӗн тухса тӑрать.

Далее...

Нумаях пулмасть тӑванӑн телефонӗ ҫине СМС-ҫыру килчӗ. «Ывӑлӑр аварие лекнӗ. Ӑна пула ҫынсем аманнӑ. Ӑна тӗрмерен хӑтарас тесен укҫа тӳлеме тивӗ. Ҫак номерпе шӑнкӑравлама пултаратӑр», — тесе ҫырнӑ унта. Тӑванӑм ватлӑх енне сулӑннӑ. Унӑн ывӑлсем те, хӗрсем те пур. Ҫырӑва курсан хӑраса ӳкнӗ вӑл. Ара, мӗнле амӑшӗн тӗпренчӗкӗ пирки кунашкал хыпар пӗлсен сехри ан хӑптӑр? Тӳрех шӑнкӑравлама тӑнӑ вӑл. Юрать, кӗҫӗн хӗрӗ юнашар пулнӑ. Вӑл ултавҫӑсен серепи пулнине тӳрех ӑнкарнӑ.

Вӑхӑт иртнӗ.

Далее...

Чи начар пурӑнакан хуласен танлаштарӑмне РФ правительстви ҫумӗнчи Финанс университечӗн социологӗсен ушкӑнӗ пуҫарнипе хатӗрленӗ. Хӑш хуласем кӗнӗ-ха унта? Тӗпчев вӑхӑтӗнче ҫынсене хӑйсем мӗнле пурӑннине 1-рен пуҫласа 5-ччен хисеппе палӑртма ыйтнӑ.

Пӗрремӗш вырӑнта – Тольятти. Ку, паллах, кӗтменлӗх. Ара, кунта урапасем туса кӑлараҫҫӗ-ҫке. Предприяти нумай пулсан та хулара ӗҫсӗр арҫын чылай. 700 пин ҫынран 13 проценчӗ – чухӑнлӑх чиккинче. АвтоВАЗ пысӑк конкуренципе тӗл пулать.

Далее...

В 1902 году в Казани был выпущен знаменитый фундаментальный научный труд Н.И.Ашмарина "Болгары и чуваши".

В этом труде окончательно обоснована болгаро-чувашская языковая и этническая преемственность.

Повторяю и уточняю: была обоснована окончательно и бесповоротно! В некотором смысле можно сказать, что сие являлось своего рода большой жирной точкой в этом вопросе.

Теория о болгаро-чувашской языковой и этнической преемственности — это не гипотеза, не "точка зрения", не "версия", не досужие домыслы, а стопроцентный научный факт.

Далее...

Тӗнчипех кризис пирки калаҫаҫҫӗ. Ҫак сӑмах пирӗн яла та пырса тиврӗ пулмалла.

Икӗ ҫул каялла пирӗн ялта, Трак тӑрӑхӗнче, ҫул сарма тытӑнсан ял халӑхӗ чӑннипех те савӑнчӗ. Ара, тахҫантанпах кӗтнӗ пулӑм-ҫке-ха ку. Анчах ҫул саракансем ҫав ҫулах ӗҫе вӗҫлемерӗҫ. Малтан хырса вак чул сарчӗҫ, пӗр енӗпе ҫынсене утмашкӑн тротуар пулӗ тӗрӗҫ те тӑм евӗр хутӑш сарчӗҫ.

Кӗркунне иртсе хӗл ҫывхарчӗ. Ӗҫ вӗҫленмерӗ-ха. Килӗшӳре палӑртнӑ тӑрӑх, ҫула 2016 ҫулхи ҫулла туса пӗтермелле. Кӑҫал ҫуркунне ҫитсен ҫынсем ҫул саракансене кӗтрӗҫ.

Далее...

Прочитав на Чувашском народном сайте «Окололитературные мечтаньица», студент Александр Михайлов обратился с вопросами о жизни и творчестве чувашских и русских поэтов Сеспеля, Эхмина, Есенина, Маяковского. Его волнуют последние дни их жизни и загадочные смерти при невыясненных обстоятельствах...

О великих людях при их жизни создаются легенды и мифы. Пересуды не утихают и после их смерти. Тем более, если ушли они из этого мира неприлюдно, оставив после себя неразгаданные тайны.

Далее...

Раҫҫей — пысӑк ҫӗршыв. Ҫуллахи вӑхӑтра отпуска ӑҫта ирттермелли пирки шухӑшлатӑр-и? «Самовар» сайт пирӗн ҫӗршыври чи ӑшӑ хуласен рейтингне хатӗрленӗ.

Пӗрремӗш вырӑнта — Волгоград. Вӑл кӑнтӑр енче вырнаҫнӑ, инҫех мар — Казахстан. Унти ҫеҫенхирсенчен вӗрекен ҫиле пула ҫулла термометр 44-48 градус таран хӑпарать. Ҫӗрле те пиҫсе вилмелле. Ун чухне урамра 26-28 градус ӑшӑ. Ҫумӑр та сахал ҫӑвать.

Иккӗмӗш вырӑнта — Аҫтӑрхан.

Далее...

Ҫемье, юрату тата шанчӑклӑх кунӗнче Шупашкарти кӳлмекре Петрпа Феврони ҫветтуйсен палӑкне уҫнӑ. Вӑл 4,6 метр ҫӳллӗш, 3 тонна таять.

Палӑка уҫнӑ ҫӗре ЧР Элтеперӗ Михаил Игнатьев тата Чӑваш митрополийӗн пуҫлӑхӗ Варнава хутшӑннӑ. Варнава сӑмах илсен Михаил Игнатьева кӑштах критикленӗ те. Вӑл Чӑваш Ен культура тӗлӗшӗнчен ҫителӗклӗ аталанманнишӗн кӑмӑлсӑр.

— Палӑка тинех лартрӑмӑр. Эпир ҫакна тахҫанах кӗтнӗ, анчах укҫа пулманни ура хучӗ. Хамӑр вӑйпа 700 пин тенкӗ пухрӑмӑр, анчах ку сахал.

Далее...

"Орфографи, ай, калаҫтарать!" — терӗ Валерий Алексин.

Орфографи пирки калаҫма пулать вӗҫӗ-хӗррисӗр.

Пирӗн вара, чӑваш хутлӑхӗнчи лару-тӑрӑва тимлӗн пӑхса илсен , урӑххине те курмалла: калаҫмалӑх унта ним те ҫук!

Орфографи йӗркевӗсем пур-и? — Пур! Вӗсене пӑхӑнса пурӑнмалла-и? — Пӑхӑнмалла!

Тата мӗн кирлӗ?

Анчах та мыскари урӑххинче ҫав! Хальхи вӑйра тӑракан орфографие унӑн "ашшӗ-никӗслевҫисем" юриех сӑмахсене таткаласа пӗтерес тӗллевсемпе ӑсталаса пурнӑҫа кӗртнӗ те, паянхи апологечӗсен те ҫав йӗрпех пырас килет!

Далее...

Раҫҫейре Ҫамрӑксен кунне ҫулсерен ҫӗртме уйӑхӗн 27-мӗшӗнче паллӑ тӑваҫҫӗ. Ҫак куна яш-хӗр кӑна мар, аслӑ ӳсӗмрисем те, ваттисем те уявлаҫҫӗ. Ара, вӗсем те ҫамрӑк пулнӑ-ҫке-ха.

Историе илес тӗк, Ҫамрӑксен кунне 1958 ҫултанпа ҫӗртме уйӑхӗн юлашки вырсарникунӗнче паллӑ тунӑ. Совет Союзӗ аркансан 1993 ҫулхи ҫӗртмен 24-мӗшӗнче Раҫҫейӗн пӗрремӗш президенчӗ Борис Ельцин Ҫамрӑксен кунне ҫӗртмен 27-мӗшӗнче уявламалли пирки алӑ пуснӑ. Анчах чылайӑшӗ ҫакна пӑхмасӑр уява ҫӗртмен юлашки вырсарникунӗнче паллӑ тунӑ.

Далее...

Ҫӗртме-утӑ уйӑхӗ – хӗрӳ вӑхӑт. Ял халӑхӗ пӗр канмасӑр тенӗ пек выльӑх-чӗрлӗхе хӗл каҫармалӑх утӑ хатӗрлет. Ирхине е каҫ кӳлӗм пахчана тухсан сӑпса ройӗ килнӗн туйӑнать. Унта та кунта утӑ ҫулни илтӗнет. Ӗлӗкрех анкартинче ҫава сасси илтӗннӗ пулсан халӗ газон ҫулмалли хатӗрсем нӑрлаттараҫҫӗ, мотоблоксем кӗрлеҫҫӗ. Мӗнех тейӗн, ял халӑхӗн пурнӑҫӗ ҫӑмӑллансах пырать.

Ӗҫӗ ҫӑмӑлланах пырать-ха, ӗҫлес кӑмӑллисем вара сахалланаҫҫӗ. Темиҫе ҫул каялла кӑна уй-хирте ӗне кӑкармалӑх вырӑн ҫукчӗ — ҫынсем ӗнисене ир-ирех ӑмӑртмалла тенӗ пек ҫавӑтса тухнӑ.

Далее...

Перед празднованием Дня Республики и Всечувашского Акатуя Чувашский национальный конгресс провел очередное заседание Большого совета. Первым вопросом в повестке значилось обсуждение проблем сохранения и развития чувашского языка.

Президент ЧНК, депутат Госсовета республики Николай Угаслов смело решился обсудить этот сложный вопрос и огласил широкий спектр намеченных планов, предложений, советов, просьб. Заместитель министра культуры Чувашии Вячеслав Оринов охарактеризовал положение родного языка в учреждениях культуры, в библиотеках, театрах.

Далее...

Николай Иванович Ашмарин 1902-мӗш ҫулта "Болгары и чуваши" кӗнеке кӑларнӑ.

Ку кӗнекен репринтла кӑларӑмӗ ҫак сайтри электронлӑ лавккара пулнӑ, халӗ вара сутса пӗтернӗ иккен.

Ашмарин кӗнекин тӗп шухӑшӗ ҫакӑн пек:

«Язык волжских болгар тождествен с современным чувашским»

Далее...

Сперва на сайте Союза чувашских краеведов (СЧК), затем в столице Чувашии Чебоксарах появился красочный плакат-приглашение на Всечувашский Симек, который состоится 25 июня 2016 года на московской автомагистрали М-7 (630 км) в этногородище «Чемень карди». Праздник посвящен чувашским землячествам и районным (региональным) отделениям краеведов.

Далее...

Ҫимӗк чӑннипех те пысӑк уяв. Ҫак кун мунчара ҫӗнӗ милӗкпе ҫапӑнма, 77 тӗслӗ курӑкпа ҫӑвӑнма хушаҫҫӗ. Хӑш-пӗр тӑрӑхра ку йӑла манӑҫа тухман — курӑк татса сиплӗ шыв хатӗрлеҫҫӗ, ҫӗнӗ милӗк хуҫма вӑрмана каяҫҫӗ.

Ҫимӗк умӗн ҫӑва ҫине кайса ваттисене асӑнаҫҫӗ. Ҫак кун масар ҫине халӑх лӑк тулли пухӑнать. Анчах хӑш-пӗр тӑрӑхра масар ҫинче вилнисене асӑнасси уява ҫаврӑннӑн туйӑнать. Эрех кӳпса лартма килнӗнех туйӑнать. Сӑмахӑм — тури районсем пирки (тен, хӑш-пӗр тӑрӑхра унашкал мар, пуриншӗн те каламастӑп).

Далее...

Антон Кириллович Салминӑн "История чувашского народа" кӗнекине (2016) малалла тишкерме тивет. (Умӗнхи тишкерӗве ак ҫакӑнта пӑхӑр!).

Автор тӳрех Кавказран пуҫланине асӑрхарӑмӑр. Кӗнеке хуплашки ҫинче те Кавказа ӳкерсе хунӑ.

Паллах ҫапла ҫырма пулать, — енчен те сӑмах савирсем ҫинчен ҫеҫ пырать пулсан. Анчах та АКС кӗнеки, ав, урӑхларах ятлӑ: ЧӐВАШ ХАЛӐХӖН историйӗ пирки!

Акӑ мӗнпе сӑнарлӑн танлаштарар.

Далее...

Cалмин Антон Кириллович. Питӗрпурта пурнакан истори ӑславӗсен докторӗ. Чӑваш.

Нумаях пулмасть ҫӗнӗ кӗнеке кӑларнӑ:

Cалмин А.К. История чувашского народа. Савирская гипотеза. Чебоксары, 2016.

Ну, мӗн калама пулать кун пирки?

Далее...

Споры о чувашском не умолкают — то орфографию обсуждают, то школьные часы считают и пересчитывают, то о закрытом лицее имени Лебедева плачут. Пишут в редакции газет, жалуются Главе республики, посылают депеши спикеру Госсовета…

Далее...