Хапăлласа кĕтсе илетпĕр
Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр. Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.
КĕнекесемАпрель Илтĕм эпĕ чӳреченĕн пĕр хутне, Уçса ятăм таса пӳлĕм кантăкне. Урамра ак ырă кăмăллă апрель, Йăлтăр-йăлтăр ялкăшать-çке çут хĕвел.
Çурхи сывлăш юхса кĕчĕ пӳлĕме, Чун савни пек çупăрларĕ питĕме. Ыталарĕ, вăл хускатрĕ ман ăша, Çавăнпа эп кайрăм тарăн шухăша.
Çур хăвачĕ çулăм чĕртрĕ чĕремре, Куç умне килсе тăратрĕ сар хĕре. Ун илемлĕ сăнĕ халĕ ман умра... Тухас çук вăл нихăçан та асăмран.
Эп васкавлăн чупса тухрăм урама. Тĕл пуласшăн чунăм савнă тусăма. Савни тухнă аслă Атăл хĕррине, Сăнамашкăн Атăл пăрĕ кайнине.
Савнă хĕрĕн хĕвел евĕр куллинче Куртăм ăшă апрельти пек çут тĕнче. Вара манăн пуçри тунсăх шухăшсем Атăл пăрĕ пекех кайрĕç сирĕлсе.
Ак утатпăр алла-аллăн унпала, Чи телейлĕн çунат хушнă чунпала. Тус-тăванлăн саламлать пире апрель, Телей суннăн ялкăшать çурхи хĕвел. Савап сана сентябрĕн сулхăн каçĕСавап сана, сентябрĕн сулхăн каçĕ, Сан илемне саватăп чĕререн Çывăх сăнсем умма килсе тухаççĕ, Мĕн иртнине йăлтах асна илен.
Тавралăха чаршав пек хупăрланă Вĕçĕ-хĕррисĕр тĕксĕм пĕлĕтсем; Кĕрхи çилпе хĕрӳллĕн канашланăн Урамсенче кашлаççĕ йăмрасем.
Кантăксенчен çут пайăрсем юхаççĕ, Сирсе ывăтасла каç сĕмлĕхне. Хуллен, янравлăн пралуксем юрлаççĕ, Пуçларĕ вĕтĕ çумăр пĕрĕхме.
Ăшă пӳртре, ялйышăм, канлĕ çывăр, Эп халь пĕччен çӳретĕп урамра. Лере, сăртра, ман чунăмшăн чи çывăх, Чи савнă çутă ăшшăн ялтăрать.
Çав çутăпа каç сĕмлĕхне сиретĕн, Тăран илемлĕн куçăм умĕнче. Ыйтатăн: тусăм, ма пĕччен çӳретĕн? Асаилӳ çав... Урăх—нимĕн те.
Эс аякра кунтан, инçе-инçе çав, Халь веренетĕн пысăк хулара. Анчах сан куçусем умрах çиçеççĕ, Ху та утатăн пек юнашарах.
Сана нумайăшĕ савма пултарĕ, Эс ху та, тен, саван урăххине. Ан тив, пит шел пулин те пĕрех мар-и,— Чунтан савсам эппин эс тепĕрне Юрату чĕлхи Хăçан та хăçан хĕвел хăпарать – çавăн чух çеç саватăп сана. Хăçан та хăçан уйăх улăхать – çавăн чухне çеç саватăп сана. Хăçан та хăçан чечек чĕрĕлет, çавăн чух çеç саватăп сана. Хăçан та хăçан тăман туллашать – çавăн чух çеç саватăп сана. Хăçан та хăçан сăнна сăнаймас – çавăн чух çеç саватăп сана. Хăçан та хăçан тутуна тутанап – çавăн чух çеç саватăп сана.
Хăçан та хăçан чĕрем чарăнать – çавăн чух саваймăп сана, çавăн чух çак сăввăмçăм савĕ сана.
5.12.1973. Шур вăкăр юмахĕ(хĕрпе каччă монологĕ) – …! – Сана та ырă каç, хама та ырă каç. Шур вăкăр юмахĕ калам-и?
– … – Сана та калам, хама та калам. Шур вăкăр юмахĕ калам-и?
– …! – Эсĕ те ухмах, эпĕ те ухмах. Шур вăкăр юмахĕ калам-и?
– …! – Эсĕ те хулленрех, эпĕ те хулленрех. Шур вăкăр юмахĕ калам-и?
– …! – Эс те ан ыталаш, эп те ыталашам мар. Шур вăкăр юмахĕ калам-и?
– … Сана та кураççĕ, мана та кураççĕ. Шур вăкăр юмахĕ... …………………………..
– Сан туту та… пылак, ытаму та вĕри. Хам юратни çинчен калам-и?
5.12.1973. Сулахай атă çинчен хывнă хайлавÇу çывхарсассăн, çĕр тăртансассăн эп улăхаттăм мачча тăррине. Пурччĕ пĕр атă ватă кукаçăн. Çук, тăхăнмастчĕ, вăл – сулахай.
Сулахай ури унăн вăрçăра суранланнăччĕ, хурлăх хирĕпе утнă аттине усратчĕ вăл, асăнмалăх упратчĕ.
Эпĕ йĕреттĕм, йĕрсех çав илеттĕм çавă атта. Тусан та тиеттĕм, тăм турттараттăм трактор туса. Кукаçăм кулатчĕ, шăлне çеç çыртатчĕ...
Кам каçарĕ-ши манăн чунсăрлăха?
Тен, хăлхинче ун марш Вĕç, вĕç, акăш Вĕç, вĕç, акăш, вĕç, акăш, Китай хирне аниччен, Хусан енчи хунсенчен Салам кала эс, акăш, Мăн асатте хутлăхне, Пуçне тайсам ун умне.
Вĕç, вĕç, акăш, вĕç, акăш, Улту — Алтай хушшинче, Тусем çинчи чул çинче Сăнасамччĕ эс, акăш, Мăн асатте тамхине, Шăл çунатпа тусанне.
Хунсем унта хунанă: Тухья пекех тĕл тупса Тухья тунă тет ăста, Тухья ятне туяннă. Пăлхар-сăвар асатте Вăй пухнă тет çав тĕлте.
Вĕç, веç, акăш, вĕç, акăш, Пирĕн сыхчă эсĕ пул. Инçе çула çуллен-çул Калла-малла виç, акăш, Авалхи тăванлăха Упрасам яланлăха. Çын вăл каç сăнĕ пекех, – вăрттăнлăхÇын вăл каç сăнĕ пекех, – вăрттăнлăх. Унăн чунне чухлама пĕлмелле, унăн ĕмĕтне ĕненме пĕлмелле. Каç сăнне вара сăнаймастпăр çав тепĕр чух.
Каçхи сăна сăнанă-и эсир, Тăнланă-и çав тăнăç шăплăха? Пуç тăрринчех пулсассăн та тӳпе, Ĕлкер пек пĕчĕк çăлтăра тупайăр-ши? Çумри çынна сăнанă-и эсир, ăнланнă-и пур чух та ун чунне? Чи çывăххи пулсассăн та çав çын, Ун хаклă ĕмĕтне ĕненĕр-ши?
Куратăр-и, тӳпере мĕн чухлĕ çăлтăр, мĕн чухлĕ шăпа! Этем пекех иккен вĕсем, сӳнеççĕ, çуталаççĕ...
Пин çăлтăр та ним мар вăл пирĕншĕн, Хĕвел пур чух шăнмассăн туйăнать. Çумри çынсем çĕтсессĕн пурнăçран, шăнатпăр ав шăп-шăрăх кунсенчех.
Çапла. Çут çăлтăрсем çынсем пекех. Ӳкеççĕ, çуталаççĕ. Анчах вĕсем – çынсен ĕмĕлкисем, ĕмĕлкесем вара ĕмĕтленме пĕлмеççĕ, чĕресене чĕртмеççĕ.
Тен, сăнаман эсир каçхи сăна, çынсем çинчен вара – самантлăх та ан манăр.
Йĕпреç. 1973, çĕртме. Хĕл килнине курни5 çулта Пийĕн умйа паян юй çунă. Юй пĕйчисем пĕйемĕк пек.
10 çулта Анне, шур лĕпĕшсем вĕçеççĕ, лери тăвайккине лараççĕ, ман çунашка çулне тăваççĕ.
16 çулта Пĕрремĕш юр, пĕрремĕш юрату. Пĕрремĕш çул, пĕрремĕш çухату.
20 çулта Юр пĕрчисем юрла-юрла юртаççĕ, шур учĕсем пыраççĕ пуç ухса. Тухса пăхсам, савниçĕм, курса юл, хура кĕре качча илсе каяççĕ.
25 çулта Çĕн çуна çул хыврĕ çĕн юр çийĕн, пĕр çăвать те юрĕ, - ирĕлет. Еплерех хывас-ши Пурнăç Çулĕ, Шартлама та сивĕ хĕл килет.
30 çулта Кĕр çитсен çĕр тăхăнать те кĕрĕк, ултă уйăх тунсăхлатăп эп. Хальлĕхе хĕл хĕрĕсем çеç çитрĕç, пучахри пек хаклă пĕрчĕсем.
40 çулта Шурă-шурă шухăшсем вĕçеççĕ шурă юр пек шуххăн шăвăнса. Те çĕн юр шуратрĕ тăнлава, те шур шухăшсем пуль, пырса ларчĕç.
Шурсухал сăмахĕЧулхула, Мускав шуйханнă тет, Халăха епископ ӳкĕтлет.
Матĕрне суяс тесех суять, Тӳрĕ сăмаха пăсма хăять.
Ултавпа çапла хистенĕрен Пулĕ-ши усси ку "чăн тĕнрен"?
Йышăнма хушман темерĕм-çке, Тĕрĕсех пĕлтертĕм тĕлĕке.
Ним çукран сармарăм сăмаха, Тĕлĕкне эп куртăм чăнахах.
Курăнчĕ мана пĕр шурсухал, Кăмăллăн мана тыттарчĕ ал.
Хăйпеле хăпартрĕ тӳпене, Кăтартса çӳрерĕ тĕнчене.
Хумханать сап-сар тыр-пул унта, Выльăхĕ — ем-ешĕл çаранта.
Çирĕмĕр шултра пăрçа татса, Ячĕç чăвашсем хăна туса.
Куртăмăр унтах ик çĕлене — Хурине те вут-хĕм тĕслине.
Вĕрентсе каларĕ шурсухал: «Ан çухалтăр ĕмĕрхи хавал.
Йышăнсан та çĕнĕ йĕркене, Ан пăрахăр ĕлĕк тунине.
Халăха çакна кайса пĕлтер — Пурнăç пулĕ кунти пек чипер.
Эс çапла тума килĕшмесен Пулăн çимĕçĕ çак çĕленсен: СăвашЧăвашсене хурах тустарнă, Çаратнă пурлăхне, çунтарнă — Ялсем тĕпленнĕ вырăна Хăварнă кĕл купи кăна. Пуç хунă çапăçса яш-кĕрĕм, Хирет тăшман татах тискеррĕн. Ан тив, вăрçма та хал юлман — Пуçне чăваш питех усман. Мел тупнă тет вара йăх пуçĕ, Ăс-хал çӳпçи — Сăваш пĕлӳçĕ. Вăл пурăннă шыв хĕрринче Урпа акса хăртнăсенче. Шур çӳçлĕ тет, чике сухаллă, Вăл ылтăн шăллă тет, вăй-халлă. Пытаннă халăха пухса Кӳлле чӳк тунă пуççапса: — Эй, кӳлĕ! Хăватна парсамччĕ, Хурахсенчен эс хăтарсамччĕ! Пĕтетпĕр ним айăпсăрах. Чуна упра! Эй, ан пăрах!.. — Кĕрле пуçланă тĕпсĕр кӳлĕ, Çĕкленнĕ çавра çил те çӳллĕ — Шыва хăпартнă тӳпене, Хупланă тăвăл тĕнчене. Аçа шартлатнă, çумăр янă, Нихçанхинчен хаяр шавланă. Вăл хăваланă тăшмана Шыва ярас тесе ăна. Хурах терт курнă: путнă-тарнă — Çаратнă пурлăхне хăварнă. ТупмаллиСайта кĕрШыравÇыравçăсем
 |
Шухăшсем
Not getting enough leads for Chuvash Org...
Аван ...
кайăксем чăнахта лайăх чĕр - чунсем
Çитмĕлсенчен иртсен те, хаш сывлатпăр, А...
Цикори çинчен ытларах пĕлесшĕннччĕ ...
Замечательное поэтическое творение...
Аван çырнă вăл вăхăтра ...
Кам пĕлет И...
Тĕлĕнмелле çырнă...
Сахал сăмахсемпех питĕ тарăн шухăшсем уç...