Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Сар хĕвел анса пытанчĕ,

Вăхăтне пĕлет!

Çурхи каç темрен вăтанчĕ,

Шăппăн çеç килет.

Тӳпери çап-çутă уйăх,

Кантăкна уçсам!

Эп утас сукмакăм тăрăх

Кĕмĕлне сапсам!

Çурхи каç çуратнă туйăм

Васкама хистет.

Чун туять, юратнă тусăм

Тахçанах кĕтет!

Курманни кĕçех пĕр уйăх,

Тунсăхлать чĕре.

Кăтартсам çулне, çут уйăх,

Яланхи çĕре!

Яланхи çĕрте кĕтет пуль

Вăрттăн сак пире.

Улмуççи çеçке тăкать пуль

Шуратса çĕре.

Тӳпери çап-çутă уйăх

Кантăкне уçать.

Эп утас сукмакăм тăрăх

Кĕмĕлне сапать!

Машăна амăшĕ хăй ĕçрен таврăннă çĕре чашăк-тирĕк çума, урайне тасатма хушса хăварчĕ.

— Юрать, — терĕ кăмăллăн хĕр ача.

Санюк аппа килтен тухса кайрĕ кăна — Маша патне пĕр класра вĕренекен Таня чупса килчĕ.

— Маша, атя пуçтарăн часрах, урама тухатпăр. Урокусене каçхине те туса ĕлкĕрĕн. Халĕ вара ачасемпе пытанмалла выльăпăр. Эпĕ куçа хупса сире шыраканни пулăп. Эсир пытанăр, — васкатрĕ вăл тантăшне.

Ачасем каçченех пытанмалла вылярĕç.

Маша киле çав тери ывăнса çитрĕ.

Амăшĕ ĕçрен таврăннăччĕ ĕнтĕ, вăл чашăк-тирĕк çунă, урайне тасатнă, апат пĕçернĕ, выльăхсене пăхнă.

Хĕр ача çимесĕрех çывăрма выртрĕ. Ирхине куçне аран-аран уçрĕ те кăшт-кашт апат çикелесе урокĕсене тумасăрах шкула тухса чупрĕ...

Халĕ дневникĕнче «2» паллă акă — вырăс чĕлхипе.

Ĕлĕкренех паян тумалли ĕçе ырана ан хăвар тенĕ çав.

«Саватăн-и?» — тесе час-час ыйтаттăн...

Саватăп теейсен — вĕçсех каяттăн.

Паян çӳретĕн эсĕ кĕвĕçӳллĕ,

Пăтратрĕç шухăшна — асра тыт ӳлĕм.

«Саватăн-и?» — тесе манран ыйтмастăн,

Малтан каланине те калаймастăн.

Ачаш сăмах чун-чĕрене сиплет,

Чи çепĕççи — вилсессĕн те чĕртет.

Эс ăçта, савниçĕм?

Хăш енче çӳретĕн?

Аптăратрăн,

Лартрăн,

Ятăн эс тăнран.

Эп сана чунтан юратнăран чирлетĕп —

Халь пĕр эс çеç сыватмашкăн пултаран.

Унтанпа эп сăвă-юрăсем хайлатăп

Пĕр суймасăрах, пĕр шахвăртмасăрах,

Вутлă чĕремре тупа пур пек туятăп...

Эп — танатара,

Эп — карăмра,

Санра.

Сăввăм-юррăмри пек лайăх эс пулсамччĕ...

Çунтăм-çунтăм,

Кăмрăклантăм,

Халĕ — кĕл.

Упрасам мана эс,

Сыхласах тăрсамччĕ,

Маншăн эс пурри пит кирлĕ халь,

Эс — пĕл.

Ан чупту эс! Çурăлать чĕрем сисмесĕр.

Йăнăшу,

Кăшкăрашу

Ман ăшăмра.

Пурпĕр юрату

Хăватлă улăп евĕр

Хăй ĕçне тăвать:

Чуна хăват парать.

Санăн умна çурта çутса ларам-и,

Куркасене сим пыл, шерпет ярам-и?

Куçран пăхса аллусене тытам-и,

Сан куçунта хам сăнăма курам-и?

Кăкру çумне эп пуçăма таям-и,

Хăю тупса сăмахăма калам-и?

Чун-чĕрене сана уçса парам-и,

Чăн юрату, савни, санран ыйтам-и?

Çавăтăнса сад пахчине тухар-и,

Асамлă шăпчăк юррине тăнлар-и?

Çап-çутă уйăх çулĕпе утар-и,

Пĕрне-пĕри савма тупа тăвар-и?

Сана йăтса аллăм çине илем-и,

Çут çăлтăра сан ятупа чĕнем-и?

Чун-чĕрӳне яланлăха кĕрем-и,

Телей патне пĕрле утма чĕнем-и?

Пĕр чарăнми шăпчăкĕсем юрлаччĕр,

Сан куçусем манран тек ан вăтанччĕр!

Чун-чĕресем юратупа тулайччĕр!

Санпа мана пирĕштисем упраччĕр!

Çуркунне тĕнчере, улмуççи — çеçкере.

Шăпчăк кайăк суйлать кĕвĕсем.

Каç тĕтри сирĕлсен кăн-кăвак тӳпере

Тăрисем шăратаç юрăсем.

Ыйхăран вăранса, ăмăртса-васкаса

Симĕс тутăр çыхаç хурăнсем.

Куçăма илĕртсе, чунăма йăпатса

Ешереç улăхсем-çарансем.

Пулнисем-иртнисем, ытарми туйăмсем

Çепĕç юрă пулса çĕнелеç.

Улмуççи пахчинчи юрăçсем-шăпчăксем

Çак юрра тăрăшсах вĕренеç!

Çуркунне тĕнчере. Çуркунне — чĕрере!

Çӳлти Турă парать шанăçне.

Пирĕн ĕмĕр пĕрре. Тăван çĕр те пĕрре!

Пурăнар-ха пĕлсе пурнăçне!

Респу6лика хаçачĕн пĕр номерĕнче пирĕн шкулти тăваттăмĕш класра вĕренекен Игорь Савельев çинчен çырнă статья пур.

Вăл пилĕк çулхи Дина Григорьевăна шыва путасран çăлнă иккен. Çакăн пирки арçын ача никама та каласа кăтартман.

Кĕçех Игорь паттăрлăхĕ çинчен пĕтĕм шкул пĕлчĕ. Награда панă чухне те вăл: «Ман вырăнта пурте çапла тунă пулĕччĕç», — тесе çеç калама пултарчĕ.

Çынна сăпайлăх илем кӳрет тени тĕрĕс çав.

Çӳл тӳпере вылять-ха çăлтăр туйĕ,

Хаваслăх парнелет ман чĕрене.

Анне пĕçернĕ çăкăр евĕр уйăх

Хăй çутине сапать тек çĕр çине.

Эп тутлă шухăша путса тăратăп,

Каç çеç пăшăлтатать халь манпала.

Хуллен-хуллен вăл кайнине куратăп,

Ĕçне вăл турĕ — ун ăсанмалла.

Кашларĕ ялăм çумĕнчи вăрманăм,

Çил ачисем чуптарчĕç выляса.

Анчах, сисеп, чĕрем ман ыйхăланнă,

Çапла, канса илес киле кайса.

Эп пурпĕрех кашни сасса тăнлатăп:

Илтетĕп çырмари шыв сассине.

Хуллен ухлатрĕ ӳхĕ. Ак куратăп:

Çут хурт вĕлтлетрĕ курăк хушшине.

Хама асамлă керменри пек туйрăм.

Тавралăха чунтан сăнанă май.

Савни, пулас килмест санран ман уйрăм,

Санпах тăсасчĕ хам кун-çулăма.

Кĕтнĕ çыннăм:

Эп çапла шутлатăп:

Йăнăшрăмăр пулмалла каллех:

Вăйсăр хĕлхемрен, итле, калас-тăк,

Хыпса илтĕрччĕ вут, тем пекех.

Шанчăксăрăм эсĕ,

Эп пĕлетĕп —

Хура кун иртет, килет çутти.

Кăвак çулăмпа кĕллентĕр тетĕп

Пур çитменлĕх те тата ытти.

Ман кӳренĕвĕм,

Эс ăнлансамччĕ,

Каялла таврар мар иртнине.

Куççульпе нихçан та сыватмаççĕ

Чĕрери нимле сурансене.

Ман аташăвăм,

Умри сăр карă

Хыçĕнче ӳпкевлĕ сăмахсем

Илтĕнеççĕ. Эп курма пуçларăм:

Ман умра çиçет, ав, çут илем.

Ман кулянăвăм,

Тен, вырнаçаймĕç

Чыс-сăваплă сăмахсем санра.

Эп усал сăнна халь каçарайăп,

Çӳл хуçа сана каçартăрах.

Ӳкĕнĕçлĕ юрату,

Пĕртен-пĕр

Тĕрĕслĕх тĕшши çапла кунта,

Эп чăнлăх çутипе ӳтленнĕ.

Çыннăн çылăхлăхĕпе тата.

Кăмăллă та, кăмăлсăр та эпĕ,

Ырă кăмăллăх, эс пар ална,

Авăртан туртса кăларччĕ тетĕн,

Юрату вăй илтĕр ялана.

Малалла

Кăн-кăвак куçăмсенчен

Шăрçаланса куççуль юхать.

Тен, çамрăк ĕмĕр иртиччен

Шăнкăр-шăнкăр куççуль пулать.

Çăлкуç патне çитиччен

Ăш-чикĕм йăлт çунса тухать.

Ĕçĕттĕм те тăраниччен,

Куççуль çаплах шăпăртатать.

Ĕçес тесе çăлкуç умне

Пĕшкĕнсенех чун тăвăнчĕ.

Сан ĕмĕлкӳ çăлкуç хумне

Ӳксе çухалчĕ, шăвăнчĕ.

Куççулĕпе тăварлансан

Пĕтет çăлкуç шерпечĕ те.

Мĕн пулнине мансам, мансам!

Анчах ан явăн ман тĕлте.