Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Манăн çĕнĕ çунашка

Çил çунатлă,

Ту çинчен пит аякка

Ыткăнать вăл.

Тĕлсĕр-мелсĕр ярăнсан

Инкек мар-и!

Çунашкам ман ăнсăртран

Ванчĕ кайрĕ.

Аптрататăп аттене:

— Юсасамччĕ!

— Вăхăт çук, — тет, — çитменне,

Ху та каччă.

Яврăм çирĕп кантăра,

Кăшт шутларăм —

Çунашкана самантра

Çыхрăм лартрăм.

Халĕ манăн çунашка

Ыткăнать çеç!

Пур ĕçе те çавнашкал

Хам тăвасчĕ.

Пĕчĕкçĕ кăна çăрттан

Ярса тытнă Петĕре.

Шывалла мĕн пур вăйран

Сĕтĕрет те сĕтĕрет.

Ак кур мĕнле тамаша —

Урампа пырать лаша!

Кур-ха, мĕн хăтланнă:

Кавĕрле çине утланнă!

Килтисемшĕн эп Эльвира,

Верка теççĕ хăшĕсем.

Стройкăри пек «Майна! Вира!» —

Тăрăхлаççĕ теприсем.

Асатте ялне килсессĕн,

Хурланмашкăн кăмăл çук,

Урăхла мана чĕнеççĕ,

Эп пуриншĕн те ВЕРУК.

Эп чăваш пулса ӳсесшĕн

Вырăсла пĕлсессĕн те.

Чăвашла та вĕренесшĕн,

Ик чĕлхе вăл — ик тĕнче!

Астăватăп: Вихтăр мучи махоркăпа сутă тăватчĕ. Вăрçăчченех аппаланнă-и вăл ку ĕçпе, ăна пĕлместĕп. Анчах вăрçă вăхăтĕнче пĕтĕм анкартине махорка лартса тултаратчĕ. Анаткас урамĕн хыçне пырса тухан пулсан, тӳрех сăмсуна пăчăрта: катаран сап-сарă курăнакан саксони табакĕ тата Улатăр енче лартса тăвакан махорка шăрши кӳ-кӳ пырса çапать. Кăшт-кашт хăйне çимелĕх пахча-çимĕçпе çĕрулми лартатчĕ Вихтăр мучи, ытти пĕтĕм çĕрĕ йытă çимен махоркипе тулса ларнăччĕ.

Ăнсах пыманччĕ унăн пурнăçĕ. Чирлĕ арăмне пăрахса вăрçа тухса кайнăччĕ те, хăйĕн хăрах аллине шап-шурă бинтпа мăйран çакса таврăннă çĕре ял-йышсемпе тăванĕсем пӳртĕн чӳречисене чуспа çапса лартнăччĕ, алăкне ут тимĕр çăраççипе питĕрсе илнĕччĕ. Кашлатчĕ мăян килхушшинче. Улăм витнĕ сарайĕ тăрне, чи вĕçлеккине, таçтан килсе лекнĕ хурăн калчи вăй илнĕччĕ, вăл, тĕлĕнмелле акăш-мăкăшскер, çур метр еннех çитнĕччĕ. Ял çыннисем вара халиччен курман япала çине тĕлĕнсе пăхатчĕç.

— Кур-ха, тĕтĕм сӳнессе пуль ку: улăм çинче хурăн ӳсет.

Тĕлĕнмелли темех пулман-ха унта. Пĕр-пĕр çил-тăвăл вăхăтĕнче те вăл çĕрĕ-мĕнĕпех килсе лекме пултарнă. Мĕн тăвăн-ха, ял çыннисене тĕлĕк те тĕлĕнтерет иккен. Ан палка тесе çын çăварне карта тытма çук.

Малалла

Пур ман утсăр урапа,

Виçĕ кустăрмаллă.

Ыткăнар-и урампа?

Кам хăрамасть?

Калăр!

Лена ларчĕ те манпа,

Хăвăр та ĕненмĕр,

Вĕçтеретпĕр халь унпа

Вĕçен кайăк евĕр!

Ĕнерхи пек ман асăмра тăраççĕ

Сан куçусем, илемлĕ йăп куллу.

Çулсем иртсен те канăçа памаççĕ:

Кампа-ши санăн паянхи çулу?

Тен, айванрах та пултăм пулĕ, тусăм?

Тен, пĕлеймерĕм ăнланма сана?

Сисмесерех, тен, йăнăшсем эп турăм:

Эс пĕлеймерĕн каçарма мана.

Çавăтăнса юнашарах пуль утрĕç

Юратупа каварлă уйрăлу...

Мĕне пула санпа мана-ши тупрĕç?

Телейсĕр пулчĕ пирĕн тĕлпулу...

Кампа кăна, ăçта кăна пулсан та

Ярассăм çук-çке асăмран сана.

Юлашки хут куçа хупма выртсан та

Эп пăшăлтатăп шăппăн сан ятна!

Хамах пуль пултăм айăплă, савниçĕм.

Тен, пĕлеймерĕм юратма, каçар!

Пултараймарăм тивертме, тен, çиçĕм

Сан чĕрӳне... каçар мана, каçар!

Каçар мана ытла йăваш пулнишĕн.

Тен, уçаймарăм вăхăтра чуна?

Улах чухне те вăтанса тăнишĕн

Эс каçарсам, юратăвăм, мана!

Тулли телей урăххипе сунатăп,

Утас çулна эп пӳлмĕп нихăçан!

Чĕрем тапнă чухне пĕрех çунатăп

Сан ятупах! Эс асăмра ялан!

Каçар мана. Каçар. Эп йăлăнатăп.

Чунпа туятăп, тавăрма май çук...

Паян кунччен те тĕлĕкре куратăп:

Çутă сăнна манма-çке вăйăм çук.

Сарă кайăк юрла-юрла

Ывăнса та çитрĕ-ши?

Савнă тусăм мĕне пула

Сивĕ куçпа пăхрĕ-ши?

Сарă кайăк сад пахчинчен

Вăрманалла вĕçрĕ пуль?

Савнă тусăм, пирĕн çинчен

Çын сăмахĕ илтрĕ пуль?

Çичĕ хурăн хушшинчех-çке

Аташмашкăн пулать-ши?

Çын сăмахĕ илтнипех-çке

Сивĕнмешкĕн юрать-ши?

Çичĕ хурăн хушшинчех пуль

Аташмашкăн кирлĕ мар.

Çын сăмахĕ илтнипех пуль

Сивĕнмешкĕн аван мар!

Сарă кайăк çуркуннепе

Каллех юрă пуçлĕ-ха...

Савнă тусăм ӳкĕннипе

Епле куçран пăхĕ-ха?

Тăм тивсессĕн сар çеçкине

Чĕрĕлесси пулĕ-ши...

Мана шанман чун савнине

Каçармашкăн пĕлĕп-ши?

I

— Эй-й-й! Парамун! Пуçана! Аçа çапасшĕ! Сисместĕн-и кам иртсе кайнине? Тавсъе, пуçана! — янраса каять сасартăк каçхи шăплăхра.

Ăна илтсе, йытăсем вĕрсе яраççĕ. Çап-çутă ферма общежитийĕн кантăкĕ ярах уçăлать. Çыран хĕррине тухса ларнă шапасем шыва шампăлтатса сикеççĕ.

— Мĕн кирлĕ сана? — илтĕнет пĕве пуçĕнчен кăштах чĕлхе вĕççĕнрех калаçакан çын сасси. — Ĕçетĕн, ĕçетĕн…

— Çапла, аçа çапасшĕ! Ĕçнĕ, татах ĕçĕп. Ма ĕçеп, тетни? Телей çукран ĕçетĕп. Тăватă çул вăрçăра çӳрерĕм, виçĕ орден илтĕм. Ялта ман пек герой çук. Халь мĕн эпĕ? Кам пĕтерчĕ мана? Эс пĕтертĕн, Парамун!

— Хветĕр, ахаль айăплан. Ан сăмахла ун пек. Юрату вăл…

— Юрату! — йĕкĕлтет Хветĕр текенни. — Юратăва пĕлетни эс ăна? Тупăннă артист. Кур-ха, сысна аçине юрату пуснă. Пĕлетни эс, тăмана, юрату мĕнне?

— Эс пĕлнине эп ма пĕлмес?

— Палкатăн сăнчăрти йытă пек. Ялти ман пĕрремĕш тăшман вĕт эс!

— Çапла пултăр.

— Çапла çав. Илсе тух-ха стакан, ĕçтерсе хăварап.

— Юрамасть, слушпă.

— Слушпă, — йĕкĕлтет Хветĕр, Парамун пек селĕп калаçма тăрăшса. — Слушпа мар сан, йытă пурнăçĕ. Çынсемшĕн уяв пур, саншăн яланах эрнекун. Çынсен кил-çурт, арăм, ача-пăча пур. Сан ăçта? Пролетари эс. Полнăй пролетари. Саншăн хаçатра «соединяйся» тесе çыраççĕ. Вăт пĕрлешĕр. Хăть тăшман пул эс, хĕрхенсе ĕçтерем сана.

Малалла

Кастрюльте, плита çинче,

Тутлă çеç яшка вĕрет.

Урамра, кил умĕнче,

Манăн тус, Кампур, вĕрет.

— Сивĕ, — тет вăл, — çил вĕрет,

Шăнтăм эп, Кирук, хытах.

Ман валли эс чей вĕрет,

Ăшăнасчĕ хăвăртрах.