Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Укăлча хыçĕнче: «Шуркка! Шуркка!» — тени илтĕнчĕ. Артур кĕтӳрен таврăнакан ĕнине çапла чĕнет иккен.

Арçын ача сассине илтсен урама Анюта та тухрĕ, выльăхсене кĕтсе илме васкарĕ.

Артурпа Анюта ĕнисем юнашарах утаççĕ, хуçисене курсанах иккĕшĕ те харăс му-у! тесе сасă пачĕç.

Анютăсен ĕни хура тĕслĕ, кĕлеткипе çӳллех мар, урисем те кĕске.

Артурсен вара — шурă, урисем вăрăм, хӳри вĕçĕ хăмăр пăнчăллă.

Арçын ача Анютăна:

— Хураçкуна хăваласа кĕрт хăвăртрах, вăл çĕр тĕслех, пирĕнни пек шурă пулсан... — терĕ.

— Ĕни хура та, сĕчĕ шурă унăн, — хуравларĕ хĕр ача Артура.

Йăлăхтарчĕ: каç та, ир те

Çурĕ, çурĕ çумăр... Иртрĕ.

Ĕнтĕ кантăк умĕнче,

Чăрăш лăссисем çинче,

Темĕн чул хунар çунать,

Çĕн Çул çитнĕн туйăнать.

Шутлатăн пуль: хĕл сиввинче,

Çак Шăнкăртам шăнса пăчланчĕ.

Анчах, тăнла, пăр айĕнче

Тапса тăраççĕ, ăнлансамччĕ,

Çăлкуçĕсем. Вăй — вĕсенче!

Чĕре те вăй пухать çапла —

Çăл пек юратăва упрасчĕ.

Пурнăçра пĕрле ялан

Килĕштерсе кăна пурнасчĕ.

Тутăрпа шăлать васкавлăн

Хĕр тарланă кантăка.

Чĕвĕнсе те, кармашса вăл

Тулалла пăхса тăрать.

Урампа пĕр васкамасăр,

Пĕр енне кăшт тайăлса,

Туяпа анать Юлмасов

Тукасран Анаткасса.

«Унăн орден та пур, теççĕ,

Пур, тет, ум тулли медаль.

Çывăхран ăна курасчĕ», —

Шухăшлать хĕр пăхнă май.

«Кăшт кăна-çке курса юлтăм.

Иртсе кайрĕ. Уксахлать.

Хăй çапах утать хăюллăн», —

Тимĕрç-хĕр пăхса юлать.

* * *

Кунĕ ăшă. Уççăн-уççăн

Йăпшăнса шух çил вĕрет,

Пĕр хутламсăр кăвак пурçăн

Каркаланнă тӳпере.

Ялкăшать хĕвел. Илемлĕ

Хăйне майлă хĕл тĕнчи...

Ачасем сăрта иленнĕ,

Ярăнаççĕ катаччи.

Сарăлса ларать мăнаçлăн

Ват йăмраллă тăван ял.

Ак пĕве. Ав тимĕрç лаçĕ,

Вут сикет унта йăлт-ялт.

— Ĕçлеме вăй патăр, — терĕ

Лаççалла кĕрсе Иван.

— Тавтапуç, — тет тимĕрç хĕрĕ, —

Ĕç ăнса пырать, аван.

Малалла

Хăлхара çил шăхăрать.

Мотоциклăм — çил çунат

Ыткăнать малтан мала,

Вĕçнĕ евĕр туйăнать.

Ал çĕклерĕ хĕр шоссе çинче,

Ун килне тет пит васкамалла.

Хăвăрт леçрĕм эп ăна инçе.

Йăл куллийĕ уçрĕ кăмăла.

Тыткăнах-çке илчĕ çав пике,

Çулăмланчĕ чун кĕтмен çĕртен.

Телее-ши ку е инкеке —

Ун патне васкатăп каçсерен.

Вăй вылять хут купăс — икĕ рет.

Çамрăксем анаççĕ улăха.

Юрă-ташă хĕрнĕçем хĕрет —

Маншăн хам иленнĕ çул паха.

Вутлă ут чуна çĕклентерсе

Кăмăллăн юрлать хăй юррине.

Ăнсăртран мотор чĕрĕлмесен

Чĕремрен кăларăп çулăмне.

Вăрăм çул ан уйăртăр пире —

Кун-çула ыр ĕмĕт çутатать —

Вĕçтерсе эп кайăп пурпĕрех

Савнине яланлăх хам пата.

Хăлхара çил шăхăрать.

Мотоциклăм — çил çунат.

Вирхĕнет малтан мала,

Вĕçнĕ евĕр туйăнать.

Мĕтри мучи çитмĕле çитсен арăмĕсĕр тăрса юлчĕ те, пĕр хушă пĕччен айланкаласа пурăннă хыççăн çамрăк хĕр пек сăн-питлĕ инкене тупрĕ. Хăйĕнчен шăп та лăп çирĕм çул кĕçĕнреххине, эппин. Загса кайса хут уйăрттармасăрах пĕрле пĕр хваттерте пурăнма пуçларĕç. Мĕтри Çитăрччă шӳте ăнланакан çын тесе çамрăкраххисем унран тăрăхласа куласшăн пулчĕç.

— Мĕтри мучи, çĕнĕ арăмпа мĕнле пурăнатăн? Вăй-хал çитеретĕн-и? Пăрахса тухса тармарĕ-и-ха?.. — текелерĕç.

— Ничаво! Аптрамастăп-ха, пултаратăп! Мĕншĕн тата çамрăкраххине ярса тытмарăм-ши тетĕп, — шӳте шӳтпе хуравларĕ ватă çын.

— Мĕнле-ха апла, çитмĕлте те пултаратăн?! — тĕлĕнчĕ пĕринче Халсăр Йăван урамра тĕл пулсан. — Эпĕ аллă çула та çитмен-ха, çапах арăмран уйрăлтăм темелле... Кала-ха, Мĕтри пичче, мĕн тумалла-ши манăн малалла?

— Мĕн тумалла-ши? — йăл кулчĕ мучи куçне хĕсерех. — Туртма, эрехпе ашкăнма чарăнмалла. Чăкăт ытларах çимелле, кавăн аван пулăшать...

— Чăнах-и? — савăнчĕ Йăван. — Паянах кавăн апачĕ çине куçатăп!

Килĕнче вăл арăмне урамри калаçу çинчен пĕлтерчĕ те, вунă çул кĕçĕнрех хĕрарăм савăнсах кайрĕ.

Малалла

Чăваш Респу6ликин архивсем енĕпе ĕçлекен Патшалăх комитечĕн ертӳçине, Чăваш Республика культурин тава тивĕçлĕ ĕçченне, Раççей Федерацийĕн хисеплĕ архивистне Анатолий Васильевич Выйкина

Çĕньял хăй евĕрлĕ, илемлĕ,

Нихçан пулман чухăнлăхра.

Калас-тăк, сирĕн ял телейлĕ

Эсир кунта çуралнăран.

Ĕç турăр районта сахал-и,

Эсир пăхман çын куçĕнчен.

Çунса тăратăр эсир халĕ

Архивăн кăткăс ĕçĕнче.

Эсир историк, ăсăр-халăр,

Çут çăлкуçла тапса тăрать.

Çавăнпалан хисеп-мухтавăр

Куллен-кунах ӳссе пырать.

Куллен утатпăр тĕнчере,

Ваклатпăр çĕнĕ ĕмĕре.

Ӳсет, илемленет хула,

Мĕн çăлĕ-ши тăван яла?

Пăхать хула анăçалла,

Ун хыççăн ял та унталла.

Упранĕ-ши чăваш йăли

Малашнехи ăру валли?

Тăван яла çитсессĕнех

Курас килет ман аннене.

Манра тапать чăваш чĕри,

Анне пулсан — чĕре вĕри.

Ман Шĕнерпуçăм, ан пушан!

Аннеçĕм, пурăн эс ялан!

Тăван чăваш чĕлхи, упран

Ытти чĕлхесемпе пĕр тан!

Кин кĕртсессĕн Урине

Илтрĕ хуняма ятне.

Çамрăксем çывăрнине

Пырса пăхрĕ Урине

Чĕрне вĕççĕн каçхине.

Кинĕ мăнтăр пĕççине

Хунă ывăлĕ çине.

Кинĕ çук чух Урине

«Мана, — терĕ ывăлне, —

Килĕшмест кин чăннипе —

Улăштар-ха тепринпе».

Хĕрсех амăшĕ валли

Кин шырать тет Витали

Хĕл Мучи, ытла хытă ан шăнт-ха,

Ан шăнтсам мана, ман урхамаха.

Ан шăнтсам мана, ман урхамаха,

Урхамахĕ ман çил çунатлăскер.

Урхамахĕ ман çил çунатлăскер,

Арăм çеç ытла кĕвĕç чунлă-çке.

Арăм çеç ытла кĕвĕç чунлă-çке,

Çĕр çырли пекех чипер сăнлă-çке.

Çĕр çырли пекех чипер сăнлă-çке,

Мăшăрне кĕтет — чăтăм çуккă-çке.

Эп çитеп киле тĕттĕм сăн çапсан,

Пуçăма таяп арăма курсан.

Пуçăма таяп арăма курсан,

Ытама илеп лаша тăварсан.

Хĕл Мучи, ытлах хытă ан шăнт-ха,

Ан шăнтсам мана, ман урхамаха.