


Ĉuvaŝoj
Distriktoj
Urboj
Homoj
Loĝantaro
Simbolaro

Mitoj kaj Legendoj
Muziko
Vesto
Brodaĵoj
Kuirarto
Ne-kristanaj Nomoj






Ҫурҫӗр Америкӑра Миссисипи юханшывӗ питех те пӗлтерӗшлӗ вырӑн йышӑнать. Вӑл 30 ытла штатӑн шывне пӗр ҫӗре пухать. Юханшывӑн тарӑнӑшӗ – 60 метр таран. Ҫавӑнпа та ун тӑрӑх карап таврашпе ҫӑмӑллӑнах кайма пулать.
Канадӑра та тарӑн шыв пур. Унӑн тарӑнӑшӗ – 65 метр таран. Вӑл Аслӑ кӳлӗсемпе ҫыхӑннӑ, вӗсене Атлантика океанӗпе тата Ҫурҫӗр Америкӑри ытти юханшывпа ҫыхӑнтарать.
Нью-Йоркра ку юханшыв паллисенчен пӗри. Унӑн чи тарӑн вырӑнӗ – 65 метр. Манхэттен утравӗ ҫинчен пӑхсан вӑл уйрӑмах илемлӗ курӑнать.
Китайра юхса выртакан Хуанхэ сарӑ шыв тенине пӗлтерет. Тепӗр вырӑнта унӑн тарӑнӑшӗ 80 метра ҫитет. Унӑн калӑпӑшне 1,6 миллиард тоннӑпа танлашать теҫҫӗ.
Амазонка – тӗнчери чи вӑрӑм юханшывсенчен иккӗмӗшӗ. Уйрӑмах тарӑн вырӑнта вӑл 90 метрпа танлашать.
Азин Кӑнтӑр-Хӗвеланӑҫ пайӗнчи чи вӑрӑм ҫак юханшыв тӑршшӗ – 4350 ҫухрӑм. Вӑл Китай, Лаос, Таиланд, Камбоджу тата Вьетнам урлӑ юхса иртет. Чӗрчунсемпе ӳсентӑрансем тӗлӗшпе вӑл тӗлӗнмелле пуян. Унта 20 пин тӗрлӗ ӳсентӑран ӳсет, сӗтпе ӳстерекен 430 тӗрлӗ чӗрчун, 1200 тӗрлӗ кайӑк, 800 тӗрлӗ рептилипе амфиби, 850-а яхӑн тӗрлӗ пулӑ пурӑнать.
Африкӑри чи вӑрӑм юханшывсенчен тӑвтатӑмӗшӗ. Африкӑран вӑл Инди океанне чи нумай шыв илсе килекенни. Унӑн басейнӗ 1 390 000 тӑваткла киломтерпа танлашать. Нилтан ку вӑл икӗ хут пӗчӗкрех. Унӑн тарӑнӑшӗ – 116 метр таран. Вӑл Замбинчен юхма пуҫлать те Ангола витӗр иртет, Намиби, Ботствана чиккисемпе юнашар ирет, унтан каллех Замбине ҫитет, унтан – Зимбабвене, Мозамбика, унтан – Инди океанне.
Тӑршшӗпе – Европӑри иккӗмӗш юханшыв. Атӑл хыҫҫӑн. Германири Шварцвальд ту тӑрӑхӗнчен Бригач тата Бриг юханшывӗсем евӗр тытӑнать те Донауэшинген хулинче пӗрлешет. Унтан кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫ енне 2,872 ҫухрӑм тӑршшӗ юхать. Танайӑн Дельти урлӑ Хура тинӗсе лекиччен тӑватӑ тӗп хула витӗр иртет. Унӑн тарӑнӑшӗ – 178 ҫухрӑм.
Китайри тата Азинчи чи вӑрӑм юханшыв. Вӑл тӗнчери чи вӑрӑм юханшывсенчен виҫҫӗмӗш шутланать. Тарӑнӑшӗ 200 метра ҫитет.
Тӑршшӗпе (4690 метр) илсен Конго тӗнчере саккӑрмӗш вырӑн йышӑнать. Вӑл Луалаба тата Лувуа шывӗсем пӗрлешнӗ ҫӗрте, Алтай тӑвӗсенче пуҫланать. Атлантика тинӗсӗн кӑнтӑр-хӗвеланӑҫ енне юхса каять. Унта юхса кӗрекен пысӑкрах юханшывсем шутӗнче – Арувими, Касаи тата Ломами. Тарӑнӑшӗ – 250 метр.