Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Шăрăхра сив шыв пек чĕнекен

Сăвăсем ман çырасчĕ.

Ăш хыпсан, кĕнекем-чӳлмеке

Пурсăра та парасчĕ...

Сан чунна та сив хĕл пăрлантарчĕ,

Те пăтратрĕ элек, –

Пĕлеймерĕм.

Хам çавах чĕреме лăплантартăм,

Çур çитсессĕн вăл тек

Шăнмĕ терĕм.

Çур кунне çуталать куççуль витĕр

Сив хĕле ал парса.

Эй, мăнтарăн!

Сан чуну халь те сивĕ-çке питĕ.

Тен, хĕлпе пĕр пулса

Эс те тарăн?..

Вăл чăваш чĕлхипе вут хыптарĕ,

Ĕмĕрхи чулсене калаçтарĕ.

Ун пек çын пулнă-ши?

Пулнă.

Çеçпĕл Мишши!

Кам чĕрийĕ тапать вулкан евĕр?

Кам сăввин аслати пек кĕрлевĕ?

Камăн-ши? Камăн-ши?

Пирĕн Çеçпĕл Мишшин!

Тĕп чĕлхе ахахне кам пуçтарнă?

Хăйĕн хыççăн акса кам хăварнă

Çĕн поэзи тĕшши?

Пирĕн Çеçпĕл Мишши!

1969, чӳк.

Тин çурчĕ çулçă вĕрене.

Черчен те ешĕл çулçă айĕн

Шăратрĕ хăйĕн юррине

Кунта иленнĕ чипер кайăк.

Ешернĕ савăк вăрмана

Çурхи хĕвел сапать сар ылтăн;

Пуçтарайса пăх-ха ăна,

Ăçтан хăйса ал вĕççĕн тытăн...

Çĕре сирсе, чăн чĕрĕлсе

Çĕкленчĕ çеçпĕл тĕнчене.

Тĕлĕнмелле чечекленсе

Кӳрет вăрманăн илемне.

Ялкăшать хĕвелĕмĕр çӳлте,

Пĕлĕт тăрă, пĕлĕт те янравлă.

Ах, мĕн чухлĕ юрă уй-хирте.

Çурхи кун хаваслă, ĕçĕ шавлă.

Катара шавлать пĕр агрегат —

Пĕрре мар иккен халь, темиçе.

Машинсен кĕрлевĕ йыхăрать:—

Йышлăн тухăр пурсăр та ĕçе.

Кĕр калчи хунавлăн ешерет,

Тумĕ ун куçа пит илĕртӳллĕ.

Калчана бригада сӳрелет, —

Тырă пултăр сĕрĕшсе те çӳлĕ.

Аната анатпăр, çырмана,

Çурхи шыв кĕрлет пĕр тикĕс саслăн.

Янратать куккукĕ вăрмана...

Чечеклен çĕршыв, юрла хаваслăн!

Паянхи уявăмăр пит аслă,

Ир-ирех çĕршывăм вăранать.

Эпĕ халь нихçанхинчен хаваслă,

Чĕрере çĕн юрă шăранать.

Суйлаври çынсен пĕр шухăш-кăмăл,

Мирлĕ ĕçшĕн халăх сасăлать.

Чĕремре мĕн евĕр ырă, çăмăл —

Мир ĕçне парсассăн сассăма;

Эп калатăп: ман Тăван çĕршывăм

Çирĕплентĕр, ӳстĕр яланах.

Пирĕн çутă ĕмĕт — Коммунизм,

Ертсе пытăр парти—малалла!

Шупашкартан тухрăм, тӳрех утрăм,

Атăл тăвайккийĕ çине ухрăм.

Акă куçăм умĕнче чăваш çĕрĕ...

Тăван çĕршыв тавра чунăм вĕçрĕ.

Атăл шавланине итлерĕм:

Чуна лăплантарса пули терĕм.

Анчах канăçсăр чунăм лăпланмарĕ,

Пуçран йăвăр шухăш каймарĕ.

Тăван çĕршыв, сана ĕненеттĕм,

Пулас мухтавлăхна сисеттĕм...

Халиччен шанчăкпа чĕре çунчĕ...

Паян теме сиссе ĕмĕт сӳнчĕ.

Шанчăксăр чунăма сивĕ çапрĕ,

Сивĕннĕ чĕрере вăйăм чакрĕ.

* * *

— Килсем часрах, чăваш поэчĕ! —

Тесе яланах чун чĕнетчĕ.

Шухăшлаттăм: акă талан килĕ —

Тăван çĕршыв чĕлхине илем килĕ.

Çырулăхăн пулĕ тĕрĕс çулĕ,

Кĕнеке те пулĕ çĕршыв мулĕ...

Анчах кунсем, çулсем иртсе кайрĕç,

Чăваш поэчĕсем сас памарĕç.

Хальччен шанчăкпала чĕрем çунчĕ,

Паян кун чĕрере ĕмĕт сӳнчĕ.

Шанчăксăр чунăма сивĕ çапрĕ,

Хуйхăллă чĕрере вăйăм чакрĕ...

Малалла

Пĕр хĕвеллĕ кун илемлĕ

Çутçанталăк лăпкăн каннă.

Хĕвелпе çĕршыв киленнĕ,

Çил пулман, шăв-шав лăпланнă.

Аслă çĕр телейĕн-Кремлĕн

Чанĕсем вуниккĕ çапнă.

Вăл сасса савса итленĕн

Çĕр чĕри мăнаçлăн тапнă.

Çав самант, хайхи, сасартăк —

Курчĕç пурте—вĕçсе тухрĕ

Кремльтен шап-шурă кайăк,

Тӳпере инçе çул тытрĕ.

Шурă кайăк-кăвакарчăн

Вĕçнине курсан пĕр харăс:

— Мир! — тесе чунтан хавассăн

Ыр сунса каларĕ халăх.

— Мир. — Епле чĕрешĕн çывăх,

Вăл алри ача пек ырă.

Мир пулсан, этемлĕх сывă,

Еç—хĕрӳ, çунатлă-юрă.

Инçерех вĕç, кăвакарчăн!

Эс çӳлте вĕçсе пынишĕн

Мĕльюншар чĕре хавассăн

Пĕр чĕрен тапать-çке миршĕн.

Мул эшкерĕ — мир тăшманĕ —

Çĕр çинче çурасшăн атом.

Тытĕ хĕç—унпа пăчланĕ...

Мир, эс çиç хĕвел-çунатлăн.

Вĕç, хыпарçă, ырă кайăк,

Сан сассу инçе янратăр.

Кам сана хупма хăяйĕ,

Çук, хуплаймĕ. Мир чăн паттăр!

Малалла

Вăхăт çитĕ. Чăваш чĕлхи те тимĕр татĕ. Çивĕч пулĕ. Хĕртнĕ хурçă пек пулĕ. Вăхăт çитĕ —- чăваш юрри те илтĕнсе кайĕ. Таса пĕлĕте, çут тĕнчене, хĕрлĕ хĕвеле савса юрлĕ вăл. Чăваш юрринче — таса пĕлĕт çумĕнчи тăри юрри илтĕнĕ. Чăваш юрринче тинĕс хумĕ шавлĕ, вăрман чашлĕ, вĕççи-хĕррисĕр улăхсем симĕсленсе выртĕç. Авалхи хуйхă сасси илтĕнĕ, телей куç умне тăрĕ. Атăл хĕрри тăрăх тĕнче кĕсле сассипе янраса тăрĕ — çакă чăваш юрри пулĕ, чăваш сăмахĕ, чăваш чĕлхи пулĕ. Чăваш чĕлхи кăвар пулĕ, хĕрнĕ хурçă пулĕ!

Авалранпа чăваш хĕсĕкре пурăннă. Мĕн асап курман, мĕн тӳсмен вăл хăй чĕлхине сыхланăшăн. Пуçа усса, çĕлĕке пусса лартса, ют халăхсем хушшинче шарламасăр ларнă вăл. Ют халăхсем хушшинче, мăшкăлран хăраса, сассăр калаçнă вăл. Пусмăрласа, хĕстерсе салатса янă ăна.

Унталла-кунталла вăрман айне тарса пытаннă. Мĕскĕн Чăваш! Мĕскĕн Чăваш! Сапăнса, уйăрăлса пĕтнĕ сан çы[н]нусем. Ют халăхăн пуянĕсем сан чĕлхӳне пĕтересшĕн тăрăшнă.

Чăваш çапах та пур асапран, пур хурлăх айĕнчен чăваш ятне çĕртмесĕр ку тарана çитернĕ. Терт хушшинче, ют халăх айĕнче чăваш чĕлхи çухалман. Ĕмĕрсем иртсе пынă. Чăваш шăппăн калаçнă. Чăваш чĕлхине пур тавраран туланă. Вăл çавах та халь те чĕрĕ, халь те сывă. Пур мăшкăла пăхмасăр — халь те сывă. Сывă вăл! Сывă пултăр малалла та! Çак ĕç — чăваш малашне хăй чĕлхипе аслати алтса çиçĕм çиçтерессине палăртать. Çак ĕç пире шанчăк парать. Шанатпăр. Вăхăт çитĕ! Камăн шанчăк çук, кам хăй чăвашшинчен намăсланса чăваш ятне çĕртнĕ, — çавсене эпĕр чăвашла кутран тапса ывăтатпăр. Шанчăк пуррисем — телейлĕ.

Малалла

Янра, хаваслă юррăмăр

Хĕрӳллĕ ĕçсенче.

Татах çĕн юрă пуçлăпăр

Тăван çĕршыв çинчен.

Нимле çĕршыв, нихçан курман

Пур чаплă ĕçсене

Тăван çĕршыв пуçарчĕ ман,

Çĕршыв чечекленет.

Атăлпа Дон каналĕнче

Юхать шыв кĕрлесе,

Тинĕсĕсем пĕр-пĕринчен

Вăй илчĕç, пĕрлешсе.

Пин-пин канал тăрăх шывсем

Сарăлайса юхсан,

Кăнтăр енчи çеçенхирсем

Ешерчĕçĕ пуян.

Мухтавлă партие пула

Чечекленет çĕршыв.

Илемленет ялпа хула,

Чĕреçĕм, юрă хыв.

Чун савăнать, вăй-хал ӳсет

Çак аслă ĕçсенче.

Ырми-канми ĕçлес килет

Телейлĕ кунсенче.