Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Кăркка тăснă та мăйне

Каллĕ-маллĕ чупкалать.

Ача сачĕн картишне

Вăл кĕресшĕн кăрлатать.

— Ан тивсемĕр, ачасем,

Унта манăн чĕппĕмсем...

Маруçпа Таруç, Иван

Сар сăмсаллă чĕпсене

Ачашларĕç кăмăлтан,

Ячĕç амăшĕ патне:

— Кунĕпе те çĕрĕпе

Пĕрле пулăр аннĕрпе!

— Мучи, — терĕ шăллăмăн ултă çулхи ывăлĕ Славик.

— Мĕн?! — тарăхса персе ятăм эпĕ.

Хам та сисмерĕм: епле тухрĕ çак сивĕ сăмах?

Кӳрентермерĕм-ши тесе, унăн çĕмĕрт куçĕнчен тинкертĕм. Ача чунĕ — сисĕмлĕ барометр. Вăл халь, ак, чăнах та, ман çине ăнланмасăр, шикленерех пăхать.

Эп куланçи турăм. Ăна-кăна сисмерĕ курăнать Славик.

— Мучи, çак теттепе вылям-и? — малтанхиллех хаваслă ыйтрĕ вăл.

— Вылях, выля! — лăштах пулса, ăна сĕтел çинчен ракета илсе патăм. Тетти ĕнтĕ чăнласах йăпанмаллискер: авăрлатăн та — çĕмĕренне самаях инçе ывăтать. Кантăка ан çĕмĕртĕр тесе, вĕçне пуклак резина çапнă пулин те, эпĕ ăна татах ача ĕмкĕчĕ тăхăнтартнăччĕ. Хамăн шĕвĕрĕ чарусăртарах, кунсеренех мĕн те пулин аркатма тăрăшать.

— Ах, хытă перет ку, мучи. Авăрласа пар-ха.

— Хăвах авăрла. Ак çапла… Вĕрен…

— Халь пĕлеп, мучи.

Хам çаплах йĕркене кĕрейместĕп. Сикрĕ вырăнтан чĕре.

«Мучи! — янăрать хăлхара. — Мучи!»

Вăтăр çула çитнĕ çыншăн ку сăмах ытла та чĕрене касать иккен!

Тĕкĕр умне пыратăп. Яшлăх сăнĕ тарайман манран, тепре чухне хĕрсем те пăхкаласа илеççĕ. Сăнăма çулсен акапуçĕ çапах та сĕртĕннĕ ĕнтĕ, шăйăрнă: çамка çинче виçĕ карт палăрать, куç айĕнче те йĕрсем çухалмиех выртаççĕ. Çав йĕрсем ан пулччăр тесен, çулла хура куçлăх тăхăнма сĕнеççĕ. Анчах эпир ăна-кăна уятпăр-и вара? Çамрăклăх учителĕ — чĕре. Çулталăкра пĕрер эрне пек канкаласан, йĕрсем çухалма та пăхаççĕ. Çапах та пурнăç пурнăçах çав. Ĕç çине ĕç, пăлхану-тарăху — тем те пур пурăнан пурнăçра. Çулсен акапуçĕ йĕрлет те йĕрлет сана. Тăнлавĕ те çараласшăн. Хăш-пĕр çынсем ухмах çӳç пĕрчисем ăслă пуçа пăрахса тараççĕ, текелесе шӳтлеççĕ, эпĕ: ăслă çӳç пĕрчисем ухмах пуçран тараççĕ, тетĕп. Çавах мар-и, икĕ тăнлава та кашни эрнерех пĕрер шурă çӳç пĕрчи тухса ларать пулсан? Кăкласа пăрахатăп — каллех шăтать. Çумкурăкĕ пекех иккен шуралакан çӳç…

Малалла

Сана курса паллашнă çуркунне

Пĕр уйăх çеç юрларĕç шăпчăксем.

Çимĕкченех-çке манчĕç юррине.

Тен, çавăрмарĕç йăвине вĕсем?

Санпа пĕрле çӳренĕ каçĕсем

Ытла та сулхăн пулчĕç-çке, савни!

Шур тутăрне çыхмарĕç çĕмĕртсем —

Пĕтерчĕ пулĕ сивĕ тăм тивни.

Çавна пулах, тен, пирĕн тĕлпулу

Телей кӳмерĕ çамрăк чунсене.

Юратăва пĕр шелсĕр уйрăлу

Çĕнме пултарчĕ сивĕ çуркунне.

Пĕр уйăх çеç юрларĕç шăпчăксем,

Çимĕкченех-çке манчĕç юррине!

Чĕртме пĕлмерĕç пирĕн чĕресем

Чăн юратун асамлă çулăмне!

Яштака хурăнсем симĕс тутăр çыхсан,

Пахчари çĕмĕртсем шурă тум тăхăнсан,

Шăпчăксен юррипе ыйхăран вăрансан

Аса ил эс мана, манаймарăн пулсан!

Аса ил эс, савни, çăлтăрсем çуннине,

Хурăнсем айĕнче юнашар ларнине.

Инçете кайнă чух ыра çул суннине,

«Кĕтсе илĕп» тесе ăсатса янине!

Эп çӳренĕ çĕрте хурăнсем кашламаç,

Шурăмпуç килнĕ чух шăпчăксем юрламаç.

Сан мерчен куçусем асăмран тухаймаç,

Ман çӳрес çулăма çутатса йăлкăшаç.

Яштака хурăнсем симĕс тутăр çыхсан,

Пахчари çĕмĕртсем шурă тум тăхăнсан,

Инçетри çĕрсенчен Турăпа таврăнсан —

Кĕтсе ил эс мана, манаймарăн пулсан!

Тем сарлакăш кустăрма,

Ун тавра вуншар сăпка

Тытăнсассăн çаврăнма

Сывлăшра силлет, лăпкать.

Кайăк евĕр хăвăртах

Ухăнатăн çӳлелле.

Туйăнать умра йăлтах

Юмахла та тĕлĕкле.

Йывăç-курăк, пĕлĕт, çĕр

Тĕрлĕ тĕслĕ вылянса

Вĕлтлетеççĕ вĕçĕмсĕр

Асамат пек карăнса.

Пĕтĕм сывлăш пӳлĕнет,

Уçлăхри пек темелле.

Пур ача та киленет

Çаврăнса вĕçнипеле.

— Чи-чи! кăсăя,

Ăçта каян, кăсăя?

— Улăм, мамăк, тёк пухма,

Кил-çуртăма юсама.

— Чи-чи! кăсăя,

Ăçта каян, кăсăя?

— Хурт-кăпшанкă пуçтарма,

Чĕпсене тăрантарма.

— Чи-чи! кăсăя,

Ăçта каян, кăсăя?

— Сывлăшра йăр-яр вĕçме,

Чĕппĕмсене вĕрентме.

— Чи-чи! кăсăя,

Ăçта каян, кăсăя?

— Сад пахчи хураллама,

Ачасене пулăшма.

Славăпа Андрей пӳрте кĕрсенех тĕрткелешме тытăнчĕç. Амăшĕ темиçе хут асăрхаттарса каласан та илтмĕш пулчĕç.

Сасартăк Андрей пуçĕпе сĕтел кĕтессине пырса çапăнчĕ. Юн юхма тапратрĕ. Айтуру! Чарма та çук. Киле «васкавлă пулăшу» машинине шăнкăравласа чĕнмелле пулчĕ.

Вăйăран вăкăр тухать тенĕ çав ваттисем.

Халĕ пирĕн выльăхсем

Хăрамаççĕ сивĕрен.

Вăрăм çăмлă сурăхсем

Ним шăнмаççĕ витере.

Мăтăр-мăтăр сурăхсем,

Мунча тулли путексем.

Чăлттик-чалтти! урайĕнче

Сиккелеççĕ ир çинче.

Эх, ташлассăмах килет

Вĕсемпе ман мунчара.

Ыталатăп путеке,

Ачашлатăп, юратап.

Йĕпкĕн шурă çăнăх пек

Лăпсăр-лăпсăр юр çăвать.

Ав çанталăк сивĕтет,

Ерипенех хĕл ларать.

Çук, кĕтменччĕ хĕллене,

Килетех тем пурпĕрех.

Выльăх-чĕрлĕх картана

Кĕрсе тăчĕ ăшăнма.

Сăхмансем те алсишсем

Хатĕрлеççĕ аннесем.

Эпир, çамрăк ачасем,

Хатĕрлетпĕр конькисем.

Хатĕрлетпĕр конькисем,

Хатĕрлетпĕр йĕлтĕрсем.

Кĕç тытатпăр кĕнеке —

Пикенетпĕр вĕренме.

Ыр кĕççе пек çеремсем

Купалатпăр пӳрт тавра.

Ăшă пултăрччĕ тесе

Шухăшлатпăр хамăра.

Сыснасен те çурисем

Нăриклетрĕç ир-ирех.

Йăткалаççĕ улăмсем

Хăтăласшăн сивĕрен.

Садри чăрăш çине çакрăм

Капăрлатнă сырăша.

Унта тулă кĕрпи сапрăм

Пуринчен те ир тăрса.

Чăкăтне те шеллемерĕм,

Чылай хутăм вакласа.

— Тусăмсемĕр, килĕр, — терĕм, —

Хăналанăр савăнса.

Вĕлтĕр-вĕлтĕр вĕçсе килчĕç

Çерçисем те уйăпсем.

Апат-çимĕçпе киленчĕç

Çепĕç чунлă тусăмсем.