Электронлă вулавăш

Ку сайтра эсир чăвашла çырнă хайлавсене тупма пултаратăр. Пур хайлава та авторĕ, çырнă çул тăрăх çăмăллăн тупма пулать. Ку архива ятарласа хатĕрленĕ — сире килĕшекен хайлавсене эсир ку сайтра та, уйрăммăн уçласа илсе те вулама пултаратăр.

Пӗлме: хайлавсем вырнаҫтармалли йӗрке.

Тĕнче «китсем»

çинче тăрать –

вăл китсене

халăх шырать.

Кит ячĕсем –

укçа, укçа,

виççĕмĕшĕ те

укçа.

Укçасăр

пурăнма пулмасть,

унсăрăн

пурнăç пымасть.

Америкă

укçа çапать,

тĕнче ăна

тупăш парать.

Мĕнле вĕт вăйлă

çав китсем –

«доллар» теç

хăйне вĕсем.

Пурте ун

тарçисем эпир.

Хамăрăн –

шăмă тата тир.

Çав укçана

çĕнме пулать-ши;

Пуç тайма

кăна юлать-ши;

Китсене

улăштарасчĕ,

хамăр укçапа

пурнасчĕ...

(Икĕ пайлă, кăштах хурланмалли калав)

1

Шупашкаралла килекен «Чувашия» фирмăллă пуйăс Çĕрпӳ станцинчен тапранса кайсанах, улттăмĕш вакунри çиччĕмĕш купере килекен пĕр 23-25 çулсенчи питĕ кăмăла каймалла сăнлă пассажир чăматанне çӳлти сентре çинчен антарса, лайăх кăна туртса çыхрĕ, унтан пальтине, çĕлĕкне, перчеткине тăхăнчĕ те чӳрече умне ларчĕ.

— Эс мĕн тума халех тумлантăн, Андрон Андрейч? — ыйтрĕ унран тепĕр пассажир, тулли уйăх пек çап-çутă пуçлăскер. — Шупашкара çитме тата сехет ытла каймалла-ха! Ăçта васкас?

— Чун чăтмасть, Яким Якимч, — ассăн сывласа ячĕ Андрон Андрейч тени. — Часрах çитес килет…

— Мĕн вара. эс тумланса ларнăшăн пуйăс хăвăртрах чупĕ, теместĕн пуль те? Унăн хăйĕн виçи пур, тусăм. Пурнăçра кашни япала виçеллĕ. Пурте хăй вăхăтĕнче пулать. Мĕнле калаççĕ-ха çав? Хăвăн кăвапунтан çӳлерех сикейместĕн, теççĕ-и? Ак çакăнтан çӳлерех сик-ха эсĕ! — Яким Якимч, футбол пек çап-çаврака хырăмне çат-çат! çапса, кулса илчĕ.

— Виçĕ çул ытла курман-çке эпĕ Шупашкара! — каллех ассăн сывласа ячĕ çамрăк пассажир. — Ялхуçалăх институтĕнчен вĕренсе тухнă хыççăн ĕçлеме Красноярск крайне ячĕç те, çуралнă çĕршыва пĕрре те килсе курма тивмерĕ. Инçе пирки те мар, ĕç нумаййипе. Халь акă харăсах ик уйăхлăх отпуск пачĕç — икĕ çулшăн. Шупашкарне те куратăп ĕнтĕ, театрти пур спектакльсене те пăхатăп — хамăр артистсене питĕ юрататăп эпĕ, — тăван ялта та пурĕнатăп пĕр хушă. Шупашкарĕнче, тен, пĕрле вĕреннĕ юлташсем те тĕл пулĕç…

Малалла

Пурăнса ĕшеннĕ Çулçă

Юлашки хутчен ал сулчĕ...

Сĕткенпе тултарнă Хурăн

Ӳкĕтлерĕ: пурăн! пурăн!

— Тавтапуç: тăраннă, çитĕ

Сарăлсах ешертĕм питĕ...

Ман пекки татах та пур:

Тăкăнаççĕ, авă, кур.

Тăкăнатпăр: вăрçă мар,

Çил те мар, хĕвел те мар...

Сивĕ мар! Веçех йĕркеллĕ...

Пурнăç курнă — эп телейлĕ.

Ман сăпкаччĕ — ăшă çил;

Туратту пулсаччĕ — кил!

Сывă пултăр çут тĕнче:

Канлĕх тупăп çĕр çинче.

Сăввăмпа

сăнарна

сапласа

йăлăхсан

Йăллакан

йăлана

йăмтармасăр

касам!

Кăкласа

кăларам

кăмăла:

çурмаран

çурнипе,

çĕтнипе

çырлахам та...

сурам!

Пулнине

пӳклесе

пĕтерем те

пĕтем!..

Салхупа

савнăçа

сыпакан

ĕнертен

ĕлкерсен

ĕлккенрех

ĕлкине

ӳкерме

Малалла

Шанчăка вăрлакан Шухăша —

Шаккасан та — ямастăп ăша.

Вĕскĕртсе янине ăнланса

Хурала тăрататăп ăса.

Шăвăнать-шăвăнать пуç тавра,

Чăрмалать чĕрнипе тăнлавран —

Тăнламастăп та. Шухă пуçа

Сыхламашкăн уçатăп куçа.

Йынăшать... Йышăнмастăп ăна:

Чĕнмесессĕн — хисепсĕр хăна.

Хĕрхенме пултарсан та — хăлха —

Сăвăрмасть тепĕр чух сăмаха.

Çав Сăмах ĕрчетмешкĕн нуша

Шырава ăсатать Шухăша —

Тахçанах çавăрасшăн тарçа,

Анчах хам пурнăçпа хам хуçа.

Пуянсене эп ăмсанматăп –

вĕсен те пурнăç çăмăл мар.

Пуян вырăнне лармастăп –

вырăнĕ унăн – кăвар.

Тӳперен ӳкмест пуянлăх –

ăна ĕçлесе тăваççĕ.

Нумай çынна çиет наянлăх –

ăмсанса кăна лараççĕ.

Пуянлăха ĕçпе тусан,

эс Турă умĕнче таса.

Аллу çинче ют юн пулсан –

ăнса пымасть пурнăçу сан.

Пуянлăх та вăл юр пекех,

ирĕлме те пултарать.

Чупать укçа та сиккипех –

паян – санпа, ыран – тарать.

Укçана тытма пĕлсен,

вăл чăнах та пулăшать.

«Унсăр ним те çук» – тесен,

пурнăç вĕçех улшăнать.

Пуянлăхĕ пурин те пур –

вăл пирĕн шалти пуянлăх!

Çумне пултарулăх хур –

çакă ĕнтĕ вăл – пуянлăх!

Район центрне çитнĕ çĕре лашам тарларĕ. Тарламастчĕ пулмалла та, анчах иртерех çитес тесе васкарах хăваларăм пулмалла. Çывăх çул мар, пĕре килнĕ пек чухне райçĕруправленине те, райфона та кĕрсе ĕçсем тумалла. Çавăнпа та уçăрах килсе час çитес тесе лашама хăваларах патăм.

— Райçĕруправлени пуçлăхĕ пур-и?

— Пурччĕ та-ха, — ответлет çинчерех çамкаллă хĕсĕк куçлăскер. Вăл камне эпĕ пĕлместĕп.

— Час килет-ши?

— Темле.

— Мĕнле темле, эсĕ хусамăр служашчисене пĕлмесен — кам пĕлмелле? чăтайманнипе сасса хăпартарах ыйтрăм.

— Эсĕ мĕн манпа харкашатăн, эпĕ хам та Уйкас колхозĕн председателĕ Иванов пулатăп вĕт, райçĕруправлени пуçлăхĕ çук пирки çеç унăн вырăнне чĕлĕм туртма кĕрсе лартăм.

— Ай, апла-и.

— Çапла çав.

— А эсĕ йулташ? — ыйтрăм тепринчен.

— Эпĕ тоже.

— Мĕн тоже.

— Ялсовет председателĕ.

Ларсан-ларсан ахалех çавăрăнса тухрăмăр.

— Маттур ĕçлеççĕ шельмăсем, 7–8 служашчирен пĕри те юлман, пурте яла колхозсене саланнă ĕнтĕ, — тесе тухрĕ ман хыçран пĕри.

Кĕтĕм Райçутпайне. Кĕçĕн вăтам шкул директорĕ кĕнекесем илме хушса янăччĕ те çавсене тиесе каяс тетĕп.

Малалла

Илĕртет çемçе Пукан:

Ирĕн-каçăн лар та кан;

Пурте чупчăр ун тавра,

Хăв ларан явса ура,

Тăкăнать унта укçа

Пуçтарать ăна "хуçа"...

Çавăнпа кашни ухмах,

Çăмăлттай, уксах-чăлах

Йышăнмашкăн хăвăртрах

Талпăнаççĕ васкасах.

Тĕкĕшеççĕ. Пĕр-пĕрне

Каçармаççĕ ĕмĕрне:

Çиеле тухсан пĕри,

Юрама тăрсан тепри...

Çивĕч ăс, хивре сăмах

Пăрăнаççĕ айккарах:

Варлансан нумайлăха,

Йывăр килĕ халăха.

Вырăн çитĕ унсăрах:

Ӳнерте, ăслăлăхра...

...Çитмесен хавал вара

Çапăçаççĕ — çавăнтах.

Вăхăт, вăй сая анчах...

Сывлăш чĕтренет, паллах,

Пархатарĕ çеç çукрах...

Вĕçлесе çапла калам:

Пултарулăх пулмасан

Питĕ хаклă çав Пукан!

Кăкăртан

кăкласа

кăларсан

кăмăлала

Тымарпах

тăпăлтар

тĕвĕри

туйăма.

Сăмахсем

сарăхса

сапаланччăр —

сайран:

Хывăхран

хăтăлса

хама-хам

хăтарам.

Çĕнерен

çĕкленсе

çимĕçсем

çавăрма

Вăрттăнçи

вырăнтан

вăрлăхри

вăй-халран

Шанчăкпа

шăварса

шухăша

шăтарсан...

...Сыпăнман

савнăçу

сăмсаланмĕ те

сан.

Н.П. Артюкова

Çуралнă кун

савăнтарать,

пĕчĕк кăна

уяв парать.

Çĕнĕ çул пек

ăна кĕтеççĕ,

эрехне те

кăштах ĕçеççĕ.

Çак икĕ кун

уяв чăнах та

(ман шухăш

урăхла çапах та) –

çамрăк чухне

эпир курмастпăр,

çулсем иртнисене

туймастпăр.

Çулсем вĕçме те

пултараççĕ,

тĕрĕссипе –

ватăлтараççĕ.

Пĕрре те

ку савăнтармасть,

шăмшака

çăмăллатмасть.

Ик кунĕпе те

саламлатăп,

çав кунтах

юлма сунатăп –

ку хамăн

«фирменнăй» салам –

тата вара

Малалла